Inkap hlum Thlâ in ka Sa chang min tibuai !

Sangtea Renthlei 

       He ka thil tawn hi tute emaw tan a ngaihnawm lo te a nih theih avang in , mimal hming leh hmun hming te pawh thup mai  tha zawk a ka hriat avang in ka han tarlang lo mai dawn a , ngaithla tuten min lo hre thiam dawn nia .

Kum sangbi thar chuang kai tur a khawvel a in puah chah mup mup hun lai , kum 1998 kum tawp lam kha a ni a , he tih lai hian silai ken te kha ka la ching ve khawp a , taksa chak that lai te a la nih bakah tun lai ang tak hian ramsa hum halh kawng ah pawh zoram mipui te kan la harh chiah lo bawk a , nuam tih zawng tak a ni ve bawk nen , favang khua a han theng tho chho a, khatih lai kha middle school a zirtir tu hna ka thawh ve lai a ni a , Inrinni tih loh ah chuan ka vak chhuak ve hman ngai lo a Inrinni a lo thlen erawh chuan  ramvak a ka zing chhuah loh pawh in tlai lam ah tal chuan sakhi chang tur in ka chhuak ziah .

kA hna thawh na khua hi mizoram khawthlang lam a awm ni in , thingtlang khaw lian lem lo tak a ni a , ngaw an la nei tha bawk a , a khatt tawk in sa kap hi an awm reng a , ram vak mi te ka nih vang leh thingtlang ah chuan zirtir tu hna te kha hna sang a ngaih , an ngaih san te kha kan lo ni ve lo thei lo a , sa kap a piang in chaw ei ah min sawm tih theih deuh thaw a nia , kum tluan in a khat tawk in sakhi , saza , sanghal sa te kan ei deuh reng ti ila a dik ber awm e . hemi khua  ka awm chhung hian ka chhin chhiah chin ah sakhi 10 leh sanghal pathum ka kap ve nghe nghe.

Kum 1998 kum tawp lam ah khan school chawlh hma si November thla tawp lam a ni ta in ka hria , ka kawm ve deuh ber thin ka thenawm pa nen , an khaw ram chhung a sih lian ve ang reng tak leh tui nung tha zet mai chang tur in kan thawk chhuak ta a , kan kalna tur hmun ah hian in auh phak tawk vel a hla ah sih pahnih a awm a , sa pawh in an la tlan duh phian a , sanghal leh sakhi bakah a chang chuan sazuk tepawh in an la rawn tlan ve leh zauh thin . Chutiang anih avang chuan Sazuk te kan chan chhuah hlauh beisei in phur tak in , sih lam pan chuan kan in zui liam ta a  khua atang a 7km vel zet a hla chu a nih ka ring .  a hlat tham deuh avang leh chhun ah pawh sa in an tlan thin tho avang in zing tuk thuan eikham ah kan chhuak a , a hmun kan thlen hian ni a vanlai zawal dawrh tawh in , ka thenawm pa chuan “ sih chan te hi sawi neuh neuh te hi a awm ve thin a , mahse  pathian in mihring hi chung nung tak in min siam a , engmah hian min ti ngam tak tak bik lo a nia , nang in a hnai zawk hi chang la , kei in a hla zawk ka zuk chang ang nge “ a ti a sih hla zawk chang tur chuan min chhuk san ta a .

Ka sawi tawh ang khan sih pahnih in kar hi a hla lem lo a , ring deuh tak a in auh chuan in auh phak mai  ani nghe nghe . Ka vannei ka ti dawn nge ni ang a , ka la tawn loh vang ni zawk dawn ni , hetiang ram huai leh thla tih vel hi ka hlau hran pa lem lo a , tin hlau tur pawh in ka la tawng lo hrim hrim bawk a , han hlauh dan vak pawh ka hre lo a ni be zawk awm e .  Ka Thenawm pa kal tur in tawngkam a han chhak chhuah dan pawh chu rin zawn dan chu ka nei deuh na a , engah vak ka ngai lem lo thung . Mi hian an sawi teh fo a sih chung chang leh a luah tu huai an awm duh thu te pawh an sawi fo a ,ka lo tawng ve ta a nih leh sawi zui tur , mi ti ti kar a han sawi ve tur ka nei ve dawn a ni mai lawm ka ti fel et a ,  Sih chhak zawk channa tur a an siam sa , sih atang a hlam ruk hlam sa rih vel a hla zawng a ni ang ,  Thlengreng tuai ah chuan ka lawn kai zui ta a , kan tum dan chuan chhun lam ah chan a , zan lam ah pawh dar sarih dar riat vel thleng chan chhun zawm tum kan ni .

Chhun lam ah chuan reh vung vung reng a ,  Sa thawm thangva awm tak ngial pawh ka hre lo , hman lai ang  sa tam chhun lam ah pawh sih tui tlan mai thin ang kha an awm tam tawh lo a , khua han tlai lam se an rawn chhuak mai ang ti rilru chung in chan in an siam ah chuan hah dam deuh in ka thu awn diai a , sa chhuak tur thawm awm bawk si lo , hah dam tak a ka han thu awn diai mai chu ka lo muhil  ani chek ang chu , ka awmna thing kung chu a in sawi lawih ni a ka hriat avang in ka harh zawk mai a , chutia ka harh in ka mit ka han meng chiah chu , ka hmai nen a in sim tep khawp a hnai ah hian tu emaw hian min lo bih ngur mai anih chu , mahse kha thil ka hmuh chhung khan second hnih khat bak chu a ni hauh lo ang , ka meng a ka hmuh rual chiah khan rang takin boruak ah a bo zui nghal hmak ni ber in ka hria .

Ka hmuh chhung kha  arei lo viau na a , hmai leh hmai in si dawn khawp a hnaih a min lo bih tu erawh kha chu an awm ngei a ni tih ka hmu chiang viau hman , tlem a hmai ngo lam deuh a ni nghe nghe a , kan in hnaih em avang in a hmel pian zia tak pawh chiang kuang tak in ka hmu thei lo .chutia rang tak a bo zui leh tak hmak avang chuan ka han hawi kual thuak thuak a , tumah hmuh ka nei bawk si lo , ka hmu chiang viau e ti lo khan keimah leh keimah kha ka in thla muan a ni ber ang chu “ Ka muhil harh chiang lo in ka hmu sual mai mai a nih dawn kha “ ka tia , eng ah teh vak ngai zui lem lo chuan ka thu tha a , sa thawm a la awm mai rih lo bawk a meizial te ka tan a , tin ka awmna a sang deuh bawk a , lei lam ah mei zial rim a nam dawn vak lo ni a  lan avang in ngaih ngam tak in ka zial chu ka zu vang vang a .

Chutia zial zu a ka thut veng veng lai chuan amah hmuh tur awm si lo , mahse ka bul ah chuan thil che a awm tlat niin ka hria , engmah a che vel emaw a taksa emaw , a ruang am emaw hmuh tur a awm lo , mahse ka nak ding lam ah hian min rawn nek tu ka ti dawn nge , hai theih miah lo a min rawn si tu thil a awm tlat , a chet dan leh ka taksa a rawn sik dan kha hai theih pawh a ni lo .Han hawi kual lah in chutiang a min rawn si thei emaw rawn che thei tur awm ang engmah lah cu ka hmu bawk si lo a , engemaw ti tak chuan rilru chu a nuam lo tan deuh na a , chhun en lai a la ni a , Tin hlauh loh kha  ka tum hrim hrim bawk a , meizial cu zuk chhun zawm in ka beng leh ka mit erawh ka len uluk zui ta khawp mai , Chutia ka ngaih chan tak deuh avang te pawh chu a ni mahna engmah hrriat tur awm lo in a reh zui ta vang vang a. 

Hun pawh kal ve zel in khua a tlai lam tial tial a , ni a tla dawn hnai tawh tih ah chuan ka sih chan piah chiah mual let liam lam atang chuan thawm a rawn awm zui ta a , an thawm atang chuan sanghal rual an rawn chhuak dawn emaw ni chu aw ka ti a,a  chhan pawh an thawm rikna chu hmun hrang hrang nia  ka hriat vang a ni , Sa lo chhuak tur an awm hnai ni a ka hriat avang chuan ka phur tawh khawp mai a , thawm ngai thla in ka beng ka han dawh zui vang vang a ,thawm chu ka awm na lam hnaih zawng a an rawn kal ni a ka hriat avang in ka phur leh zual .

Thil dang teh vak ngaihtuah lo in sa lo hnaih zel dan chu ngai chang in ka beng ka chhi vang vang reng a , mahse sa chu an rawn lang zui mai lo a , a piah mual dung vel ah chuan an thawm chu a ding a , an ri san san reng a , ka beng chhe ri mai mai nge chu ka hre lo a , an nguk deuh hraih thin ni ten ka hria a, sanghal an nih ngei ka ring nghet hmiah tawh , Ni te han tla fel se la an la rawn chhuah ngei ka rin avang in dawh thei tak chuan ka nghak zui ta a . ni a tla fel tawh mahse khua a erawh a la eng vek tih ah chuan sanghal rual chu an rawn hnai zui ta a , sih lam chu an rawn pan ngei a ni tih pawh an thawm atang chuan a chiang reng mai , an zing a pahnih khat phei chu hnim kar ah chiang lo deuh a an kal zat zat lai ka va hmu phak tawh nghe nghe . An la hlat deuh avang in an rawn hnaih hun ka ngai chang a , Sanghal pawh chu an rawn hnai zel a , a hmasa ber a rawn kal chuan ka piah Meihle buk kar atang in a lu a rawn dak chhuak chiah tih ah ka silai chu zawi te a kau in , silai lo lek kawh tawh sa ka nih avang in ka kah zui nghal mai tum ka ni . Silai ka kau zo chiah , ka silai ka hmeh puah hma si chuan ka chan in hnuai lam atang chuan silai a rawn puak ta dur mai a , ka hnung zawng lam ah hian rawn tho chho thuak in ka awmna thing hnah chu a rawn kap ri chho thawt mai nghe nghe . 

Chutia hnuai lam atang a min rawn kap tu awm nia ka hriat avang chuan ka thin a rim kher mai a , a chhan pawh ka awm na chu in chung chen vel lek a sang a ni a , chu mai bak ah Thangte dawh sa a thu ka nih avang in mihring ngaihtuahna pangngai pu tan chuan mihring ngei ka ni tih an hre chiang sa dawn a , ka lam hawi a silai a rawn hmeh puah dan ah min kah tum ran a rawn kap a ni ang tih chu ka rin dan a ni , silai a rawn puah tak dur avang chuan sanghal rawn chhuak tep tawh pawh kha an tlan chhe leh ta vek si a ,ka thinrim chuan hnuai lam hawi in ka silai chu ka lek chhuk nghal zawk a , tupawh lo awm se ka kap khawp ang tih rilru pu sa ka ni .

Chutia hnuai lam ka zuk tin thlak rual chuan ka lawnna thing kung bul a mi pakhat silai keng ka lam hawi a rawn dak chho chu ka zuk hmu nghal thuai mai , ka zuk en lai tak chuan a lo nui thaw mai leh nghal a , min kah hlum tum a min rawn kap ngei ni a ka hriat avang in ka thinrim sa bawk a , a chal ah tak kah tum in ka silai chu ka hmet puak zui nghal thuai a , ka hnuai a ding pa pawh chu a thal thla tawp a , thlang lamah thla tawp tawp in , a thlang deuh ka zuk hmuh theih loh chin chiah ah chuan Thingdawl thlar phen ah a lum lut a , a thi zui ta a niang a thawm chu a reh zui nghal hmak mai bawk .

Chutia silai vawihnih lai  rik tak avang chuan ka thenawm pa thlang lam a awm chuan chang a rawn tum raih a , kei chuan lo chhawn vat in “ LO chho vat teh “ tiin ka han au let a , ka thurual pui pa rawn lan chhoh hma chuan chan in atang chuan chhuk ka tum lo ,a  chhan chu mihring kap hlum ni a ka inhriat avang in ka thian pa rawn thlen chhoh hma a ruang lo zuk hmuh chu ka duh lo a ni deuh ber e . Ka kah avang a inchhirna chhete mah ka nei lo , a chhan chu min kah tum sa ran a chan in a ka thu lai min rawn kap kha a ni miau a , kap hlum lo ila , min kap hlum zawk mai dawn ani tih ka hre chiang em mai a ,  ka thinrim na pawh a la reh chuang hek lo .

Ka thianpa lo thlen hun chu nghak in ka ngawi zui vang vang a , minute 20 chuang zen zwn te chu kan lo nghak in ka ring , ka thianpa chu rawn thleng chho in “ Engnge I kah a “ Tiin thlang lam atang chuan a rawn au zui lang lang a , kei chuan “ Khalai thigdawl phen ah khan han en chhin teh “ ti bak in ka chhang lo , keipawh chu ka chhuk thla zui ve ta nghal a , ka thianpa chuan ka sa kah thing dawl thlar phen ah chuan a awm anih ring in a rawn chho zui nghal a , hetih lai hian khua a thim tan tawh avang in , ka thianpa chuan Torchlight in a en kual pap pap a , “ helai thing thlar phen ah hian maw  “Tiin min rawn au zui ta lang lang a. hetia min auh lai hian lei ka chhuk thleng tawh nghe nghe .  “ I hmu lo  a maw  “Tia ka han zawh let chuan “ Engmah a awm lo “ a rawn ti let ve leh a , kei pawh chhuk thla nghal in ka rin dan tak ah chuan tu emaw ruang lo thal reng turah ka ngai kha a nia , mahse thing thlar phen ah chuan tumah ka zuk hmu si lo .

“ Engnge I kah reng reng a “tia  min zawh chuan “ Mihring “ ti bak in ka chhang lo , “ mihring I kap a maw “ ti amin en ha pah in min rawn zwt leh a , kei chuan “ ni e, ka channa kung bul atang khan min rawn kap a , min kah tum sa ran ni a ka hriat avangin ka kap a , chal ah tak ka kap alawm  , helai thing dawl phen ah ngei hian a lum lut a lawm “ ka han tih chuan ka thenawm pa chuan “ Eee , kan haw nghal a  ngai a nih chu ,kal rawh haw nghal ang “ a ti ta tu tu mai a , kei chuan “Ngati maw , tu emaw chu ka kap ngei alawm , mahse in khaw mi chu an ni lo a hmel; pawh ka hmu chia g khawp “ ka han ti leh hram a , ka thenawm pa chuan “ Engpawh nise kal rawh , helai hmun a awm reng hi a tha lo e , kan haw hun ah thil awmzia ka hrilh ang che “ a ti ta mai a , ka thenawm pa hman hmawh hmel leh a tawng hmang atang chuan thil engemaw tak a awm a ni tih ka hre thiam ve mai bawk a , hman hmawh ang reng tak chuan haw kawng lam chu kan zawh zui ta a , a dik tak chuan mihriang kap hlum ni a in hre si khatiang a ruang pawh hmu lo a han haw san ngawt kha chu ka duhlo ang reng lkhawp mai a  mahse ka thenawm pa chuan min nawr sek sek si a , kan haw ta a ni .

Kan sih channa kawr kuam atang a tlang dung kan chhuah chhoh hma atang chuan sih awmna kuam lam atang chuan thawm kan hre zui ta a , a tir ah chuan Sanghar hram ang deuh hian zawi te te in a rawn hram kuai raih raih a , chumi hnu ah chuan a hram chu a ring tual tual a ,  kan awmna vel zwng zawng khawk rawih rawih khawp chuan a hram zui ta mai a ,  reilote ah sanghar hram niawm tak chu thawm dang in rawn thlak in pachang aw mang ang rawl tih hriat fahran hi a rawn au rawng rawng ta mai a , kei chu ka ding nghal chawt mai , mahse ka hnung a rawn kal thenawm pa chuan “ Ding suh kal rawh “ tih pah in min rawn nem kal nghal dawrh a ,  au ruai ruai thawm karah chuan hma lam kan pan zui ta zel a , tlang dung ah kai chho in , sih atang a chhak fe kan thleng chho tawh tih ah chuan kan chung lam ah thlanvawng zar a hrui zam buk luih chu a rawn ri zui suau a , ka thenawm pa nen chuan chung lam chu torchligt in kan en rual zui nghal thwt a , chutia kan han en rual rual chuan bak rual an ni mai in ka hria , Thlanvawng buk atang chuan an rawn thlawk chhuak ur ur a , ka thianpa chuan “ Hmanhhmwh angai “  arawn ti tawi leh hmak a , hman hmawh tak in kan kal zui ta zel a , 2km vel kan kal tawh ang tih ah chuan Ka thianpa chuan “ ka lo kal hmasa ve tawh teh ang , ka tuar thei ngang tawh lo “ a rawn ti hlawl mai . 

Kei chuan “ kal hmasa ve rawh “ tiin hnung ka dawl zui ve ta a , chutia hnung ka han dawl ve chiah chuan Ka thianpa in kal hmasak a duh chhan chu ka hre ve nghal chat mai bawk ,  Ka hnung lawk ah chuan tu emaw hi a rawn kal ve tlat , hai theih a ni lo ,a  chhan chu ke pen tur a ke ka khai dawn ah chian ka phei khawk ke ar tui ah chat chat chuan min rawn chhuih zel mai anih chu . na tak a rawn chhuih phei chu a ni miah lo a , mahse ke pen ti nuam lo tawk lek leh chuan ke artuiah min rawn chhuih ze mai a ni chu . Vawi tam ka hawi let a , engmah hmuh tur a awm chuang lo , ka thianpa chuan “ hawi let duh suh , egmah I hmu chuang lo , a hnung ah khan ka lo kal leh zwk dawn ami “ rawn ti a han ding deuh dat a ,  chutia a hnung zwk a han kal tir leh chu tlawm ah ka la ve tlat a “ A ngai lo e , al rawh ka rawn zui ang che “ ti a lo chhang in , kan kal zui leh ta a , chutia kan kal zui leh tak  hnu ah pawh chuan ke pen ti bahlah em em si lo mahse a ti nuam lo tawk te te hian min rawn chhuih zui reng tho , a chang phei chuan hnung lam a ka ipte pui ah chu a rawn pawt kang deuh dawtr dawt ni ten ka hria a , leh hawi loh chu har tak a ni .

Lung-artui kawn kan thlen atang chiah in ,min rawn chhuih reng tur chu a reh zui ta hmak  a, mahse chuti mai a min kian san chu a lo tum bik aw zawng lo , Lung artui kan kal pel ta maw tih atang chuan kawng chhak lam atang in lung thil in min rawn vawm zui leh ta a , keimahni min fuh lo tawk si , kan hnung lam leh hma lam ah chaun min rawn vawm ri thawt thawt ta mai a , hlauh lamah pawh a ka tawh lo , ka thinrim chuan ka silai chu ka kau rawp a , lung thil an rawn vawm na zawn ni a ka hriat chu ka kap chho zui nghal dur a , silai puak ri a reh rual chuan “ I ngam a nih chuan min rawn ti buai leh rawh , mipa fa kan ni ve lawm , I ngam a nih chuan rawn in lan ta che “ ka han ti fiak zui thak a , chumi chin ah chuan min kian san ta vang vang a . Tluang tak in in chu kan thleng zui ta a ni .

In kan thlen hun hi zan dar  9 :30 vel a ni tawh ang , hnung lam a min tur tu in  zir bawk a , kal lam ai kha chuan kal chak zar zar tak kan ni , in ka thlen hnu ah ka in bual fai a , keimah a mi in hnuai luah ka nih avangin ka in bual zawh hnu ah chuan chaw ei tur keimah a in siam leh in , ka ei kham meuh chuan zan dar 10:30 a lo ri dawrh tawh mai , ka thenawm pa chu chin chang zawh chian duh viau mah ila , a tuk  a zawh fiah atan tiin chumi zan chuan ka mu zui ta a ni .

Atuk khua a lo var a tukthuan ei hma in thenawm pa te in lamah chuan ka chuang kai zui ta a , an in a ka luh lai a ka thenawm pa in a lo sawi hmasak ber chu “  Rema , I lo huai ngei mai , ka tluk lo hle che niin ka hria “  lo ti nghal var a , kei chuan “ ENgnge maw nang ai  aka huai bik na awm chuang le , kei ai in I huai daih zawk alawm “ ka lo ti let ve thung , A ni chuan “ kei chu a hnung ah khan ka kal ngam tawh thlawt lo ani , zep buai pawh ka tum lo , a hnung ah ka lo kal leh dawn em ni ka rawn tih khan aw lo ti ta la , ka kal leh tak tak ngam pawh ka ring lo “ a tih chhun zawm leh a , chumi hnu ah chuan zan lam a kan thil tawn leh thil thleng tawh te chu min hrilh ta a ,  kha sih kan channa hmun kha tun hma deuh an khua a ka awm hma si in , thian dun sa chang an lo in kap tawh a ni awm e . An in kah dan hi ti palh a in kap ang chuan an sawi a , tin a thi ta chhung te pawh in an a kap tu pa chu an ngai dam bawk a , mahse chin chang hre deuh te rawh chuan tih palh a kap ni lo in ,a  kap lui ngei a nih an ring deuh thup thung . a kah na  hnai bawk a , a mawng tam ah silai mu lut chho in a awm bawrah a tlang chho a , a chan in ah chuan ka pawh chhawn lo in a thi zui ta niin an sawi .

A in kahna chan in , thangte an dawh tak kha chu chhe vek tawh mahse ka han lawnna thinng kah ah chiah , thangtte dang in dawh lehna hmun ah chiah khan thangte chu an lo dawh a lo ni awm a ,   khatia sa chang a ka thut lai a thil che ka hriat leh ka harh lai a min lo en reng tu pwh kha an kah hlum tak thl;a chu a ni mahna le . chutia thil thleng tawh  sawi mek lai chuan a fanu tleirawl ve tan tawh chu ko in “ Mami , Thlalak album kha rawn la teh , I pu rema hi thil ka lo en tir teh ang “ ti a , a fanu chuan album pan deuh thlap hi rawn la chhuak in an pa ber chuan a han keu a phek thum vel a keu tawh ang tih ah chuan ka lam hawi a rawn her in , “ mihring ka kap I tih kah he pa hi a ni em “ tiin thlalak pakhat , amah le midang pali te lanna a a sir ber chu  han kawk a “ Kei chuan aw ni e @ lo ti ve vat in , ka thenawm pa chuan “ hepa hi an kah hum tak chu a nia , a bul chiah a mi kha a kap hlum tu pa chu a nih kha “ a ti ta mai a , ka zuk kah dawn lai khan a hmel ka hmu chiang bawk a , thlaklak a mi chu a ni ngei a ni tih ka hai lo chiang khawp . “ He pa ngei hi a ni ka kah kha “ ka han ti leh ngawt a < thenawm pa chuan” I sawi hmang ah khan thil thlen dan tur awm ang kha ka hre thiam nghal ruak  , kha vang khan alawm haw ka rawt chuk chuk ni , a thih hlim chhawn lai phei kha chuan Khu lai sih khgu tumah in kan chang ngam hlei nem , kum a vei tam ta a , kum 6 kum 7 vel lai  liam ve tawh a , midang te pawh in an chang leh zeuh zeuh tawh a , chan ka pui ah ka han sawm ta mai che a nia , mahse khu lai hmun khu a lo la thiang lo tawp a nih khu “  ti ta a , Mihring kap lo in thla ka lo kap a ni tih ka hre chhuak ve ta a, kawng leh lamah chuan rilru a thaw veng huai mai .

Ka lam hawi khan silai a rawn hmet puak a , a mu pawh in ka awmna thlengreng hnah kha a kap ri thawt mai kha a nia , silai puak thawm vawi eng zat nge a hriat tia ka han zawh chuan  , vawi khat bak silai puak thawm a hriat loh thu a sawi ta chiah bawk nen , thil awm zia chu sawi zui vak ngai lo in kha lai hmun a silai a lo in kap hlum tawh thla khan min rawn ti buai a ni tih ka hre chiang ta khawp mai...!!